در حاشیه: حدود دوازده روز پیش چهارسالگی این وبلاگ بود. مطلب زیر به‌همین مناسبت تقدیم می‌گردد.

منبع: نشریه باور، دوره جدید شماره 10، مورخ تیرماه (؟) 81

مصطفی ملکیان

بحث من درباره تأثیرات اجتماعی فهم نادرست از دین خواهد بود. پیش‌فرضهای بحث چنین هستند. اولاً: دین هم مثل هر پدیده دیگری می‌تواند مورد سوء فهم و محل استدراک نادرست قرار بگیرد. و در واقع مستثنی نیست از بد فهم واقع شدن که در باب هر پدیده دیگری نیز مصداق دارد. ثانیاً: سوء فهم و استدراک نادرست از دین حتماً خودش را در مناسبات اجتماعی و دادستدهایی که ما آدمیان در بطن جامعه با یکدیگر داریم نشان خواهد داد. این دو پیش‌فرض اساسی سخن بنده است. پیش‌فرض سومی هم می‌توان داشت که البته ضروری نیست. به این گونه که می‌توان جلوی فهم نادرست از دین را گرفت و چون می‌شود جلوی فهم نادرست از دین را گرفت این سخنان تنها جنبه توصیفی نخواهد داشت، بلکه می‌تواند جنبه توصیه‌ای هم داشته‌باشد.

منبع: وبلاگ مخلوق

بیش از ده روز از خیانت در آرایِ ملت و سرکوب و کشتارِ مردمِ ایران توسطِ رژیمِ [...] جمهوریِ اسلامی می‌گذرد. اما هیچ خبری (1) از محکوم کردنِ این جنایت‌ها از سویِ منورالفکرهایِ وطنی دیده نمی‌شود. (2) این عافیت‌طلبی و محافظه‌کاری را در یکی از هولناک‌ترین فرازهایِ تاریخیِ این ملت چگونه می‌توان توجیه کرد؟ پس کجا هستند روشنفکرانی که با سخنان و بیانیه‌هایِ پرشور به مخاطبانِ خود می‌گفتند که باید در انتخابات شرکت کرد؟
مصطفی ملکیان که از چندی پیش تصمیم گرفته در رویدادهایِ سیاسیِ انتخاباتی بیانیه بدهد، چرا در موردِ جهنمِ پس از انتخابات سکوت کرده است؟ آیا چنین برخوردی خود نمونه‌ای از سیاست‌ورزیِ غیرِاخلاقی نیست؟

منبع: روزنامه‌ی اعتماد ملی، شماره‌ی 934، 12 خرداد 88

سخنرانی مصطفی ملکیان در منزل عبدالله نوری

قصد اين است تا درباره انواع عدالت سخن بگويم و از اين رهگذر تفكيكي ميان معاني مختلف عدالت قائل شوم.

تلاش خواهم كرد تا انواع عدالت در فلسفه سياسي و علوم اجتماعي را به شكل مختصر توضيح دهم و در اين باب از 10 قسم عدالت سخن مي‌گويم. بايد توجه شود كه عدالت، صفت چه چيزي قرار مي‌گيرد و چه دلايلي دارد كه امري را عادلانه مي‌شمريم.

روش‌شناسی در علوم سیاسی

قسمت دوم

منبع: فصلنامه‌ی علوم سیاسی، شماره‌ی ۲۲، تابستان ۱۳۸۲

مصاحبه با مصطفی ملکیان

اشاره: نوشتار حاضر قسمت دوم مصاحبه با استاد مصطفی ملکیان در باب روش‏شناسی در علوم سیاسی است که توسط دکتر سیدصادق حقیقت انجام و ویرایش شده است. این بخش ابتدا به مسائل روش‏شناسی در علوم سیاسی، و سپس به مسائلی در خصوص فلسفه سیاسی می‏پردازد. قسمت اول مصاحبه در شماره 14 فصلنامه آمده بود.

با تشکر از این‏که وقت خود را در اختیار ما قرار دادید، در مقدمه، این سؤال را مطرح می‏کنیم که هر تحقیق چه مراحلی را باید طی کند و بر این اساس، چگونه می‏توان پژوهش‏ها را سطح بندی کرد؟

معنویت-عقلانیت: مطلب حاضر صورت مکتوب سخنرانی مصطفی ملکیان در نشست نقد و بررسی کتاب «روان‌شناسی دین» است. این نشست که مورخ ۲/۳/۸۷ در انتشارات کتاب روشن برگزار گردید، دو گزارش (۱ و ۲) از آن در فضای مجازی نشر یافت. اکنون صورت کامل آن پیشاروی شماست. با سپاس ویژه از علیرضا کاظمیان که فایل صوتی آن را در اختیارمان نهاد و رضا حسین‌آبادی که زحمت ویراستاری آن را متقبل شدند.

با سپاس از حمید قاسمی

که با ذکر دقیق منبع، ما را از وجود این مطلب آگاه ساختند

منبع: فصلنامه حوزه و دانشگاه بهار ۱۳۷۹ شماره ۲۲

گفتگو با مصطفى ملکیان - استاد حوزه و دانشگاه

آیا پدید آوردن «علم دینى‏» ممکن است؟ به چه معنا از «علم‏دینى‏»؟

مراد من از «علم‏»، در اینجا، رشته علمى، (discipline) است، که به‌معناى مجموعه همه گزاره‏هایى است که با استفاده از یکى از چهار روش تجربى، عقلى، شهودى و عرفانى یا تاریخى، در باب یک موضوع حاصل و فراهم آمده‏اند. به این معنا، همه علوم تجربى اعم از علوم تجربى طبیعى مانند فیزیک و شیمى، علوم تجربى انسانى مانند روانشناسى و جامعه‏شناسى، و نیز همه شاخه‏هاى ریاضیات و منطق و فلسفه، و نیز علوم عرفانى، و بالاخره علوم تاریخى، علم به‌حساب مى‏آیند.